www.mamboteam.com
 
STRONA GŁÓWNA arrow DLA TURYSTY arrow Mały Bukowiec. Przewodnik po atrakcyjnych turystycznie miejscach w gminie Zblewo
sobota, 07 grudzień 2019
 
 
Mały Bukowiec. Przewodnik po atrakcyjnych turystycznie miejscach w gminie Zblewo Drukuj E-mail
wtorek, 11 sierpień 2015
nteresuje Ciebie czynny wypoczynek? Wycieczki rowerowe, spacery, architektura, historia, przyroda, rzeki, jeziora i plaże? To zapraszamy do Przewodnika po atrakcyjnych turystycznie miejscach w gminie Zblewo. Dziś przedstawiamy Mały Bukowiec

Interesuje Ciebie czynny wypoczynek? Wycieczki rowerowe, spacery, architektura, historia, przyroda, rzeki, jeziora i plaże? To zapraszamy do Przewodnika po atrakcyjnych turystycznie miejscach w gminie Zblewo. Dziś przedstawiamy Mały Bukowiec 

Nazwa. Drugi człon pochodzi od słowa buk.

Nazwa brzmiała: niemiecka – Klein Bukowitz (1789 r. i później, w okresie okupacji).

Położenie. Miejscowość leży w enklawie leśnej, na wschód od jeziora Ostrowite (33,19 ha), 107 – 124 m n.p.m. Wieś ma zabudowę zwartą, a administracyjnie należy do niej osiedle Pazda. Część lasu sosnowego, położonego przy drodze Borzechowo - Mały Bukowiec – Młyńsk, rosnącego na miejscu, w którym jeszcze 100 lat temu stała karczma, nosi w gwarze ludowej nazwę Kaczmarskie (pole). Obszar wsi w 1931 r. wynosił 250 ha (w 1960 r. - 286 ha).

Dzieje Małego Bukowca. Prawdopodobnie za Krzyżaków istniała wieś, zniszczona w wojnie trzynastoletniej, a potem w wojnach szwedzkich. Miejscowość należała do starosty borzechowskiego. W 1767 r. "pustkowie" Mały Bukowiec stanowiło własność królewską Stanisława Augusta Poniatowskiego. Aktem z 4 I 1767 r., powtórzonym 18 III 1768 r., oddał je na 60 lat w dzierżawę K. Sarnowskiemu, nadając mu szlachectwo. Przywilej uprawniał do użytkowania gruntów, pastwisk oraz do łowienia ryb. Sarnowski miał też prawo do karczowania lasu. W 1789 roku królewska osada, wieczyście dzierżawiona, miała 4 dymy. Dnia 14 IV 1828 r. postanowieniem pruskiego ministra finansów "pustkowie" Mały Bukowiec otrzymał w spadku po Stanisławie i Józefie Sarnowskich Józef Sarnowski. W decyzji ministerstwo powoływało się na wyżej wspomniany przywilej Królestwa Polskiego. Na podstawie aktu notarialnego z 10 XI 1842 r. właścicielem trzeciej części (40 ha) "pustkowia" Mały Bukowiec został Marian Sarnowski, a po nim na podstawie aktu z z 21 XII 1888 r. Józef (von) Sarnowski (40 ha). Potomkiem ongiś chłopskiego rodu, a potem uszlachcionego Sarnowskich, który zaludnił "pustkowie", (1965 – przyp. T.M.) na 12,5 ha gospodarujący Leon Sarnowski.

W pierwszym dziesięcioleciu obecnego stulecia we wsi była karczma, którą prowadził żyd. Z czasem sprzedał ją i wyprowadził się z wioski.


Jedyny niezadbany dom w Małym Bukowcu. To tu mieściła się karczma. Niestety, napis przy drzwiach jest nieczytelny

 

Jezioro Ostrowite.  Raj dla ornitologów


W 1924 r. Mały Bukowiec prawie cały się spalił. Był drewniany i kryty słomą. Odbudowany po pożarze otrzymał domy murowane i kryte dachówką. We wsi powstały dwa sklepy.

Podczas drugiej wojny działała wokół Małego Bukowca partyzantka. W listopadzie 1943 r. grupa partyzantów przeniosła się z lasu do opustoszałej szkoły, na którą hitlerowcy urządzili obławę, a trzech schwytanych partyzantów rozstrzelali. Wśród nich był Jan Osowski, który zginął 10 listopada 1943 r. w lesie pod Młynkami (koło Lubichowa). Ośmiu młodych mężczyzn, którzy współpracowali z partyzantami, aresztowano i wtrącono do obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jeden z nich zmarł, a inni po wojnie wrócili do domu.

Miejscowość została wyzwolona dnia 6 marca 1945 r.

W lutym 1961 r. z Iwiczna poprowadzono linię energetyczną i wieś otrzymała światło elektryczne. We wsi wybudowano pawilon GS.

W 1965 r. Mały Bukowiec zamieszkiwało 145 osób (w 1871 r. - 133, 1885 r. - 182 katolików; 1895 r. 215; 1921 r. - 220, w tym 218 katolików i 2 ewangelików; 1931 r. - 214).

Wieś liczyła 25 budynków (1931 r.), podczas gdy w 1910 r. było ich 33, oraz 53 indywidualne gospodarstwa rolne (1960), w 1919 r. - było ich 54, a w 1931 r. tylko 25 nie licząc 6 należących do Pazdy.

Szkoła elementarna powstała około 1880 r. Początkowo mieściła się w poddzierżawionym obiekcie. Była to szkoła katolicka, gdyż ewangelików we wsi nie było. W drugiej połowie marca (względnie na początku kwietnia) 1907 r. wybuchł strajk szkolny, którego inicjatorami byli Paweł Dunajski (ur. 1893 r.), Walerian Giełdon i Anastazy Frost (ur. 1892 r.). Strajk trwał kilka dni. Wprawdzie nauczyciel (Polak) Pałkowski represji fizycznych względem strajkujących nie zastosował, ale przedłożono im obowiązek uczęszczania do szkoły o rok, a niektórym, jak na przykład Pawłowi Dunajskiemu, nawet o dwa lata.

W latach 1907 - 1908 wybudowano nową szkołę. W okresie międzywojennym publiczna szkoła powszechna była jednoklasowa. Po wyzwoleniu szkołę postawiono na wyższy poziom organizacyjny. Do powołania Zbiorczych Szkół Gminnych (1976 r.) w Małym Bukowcu naukę pobierało 50 – 70 uczniów.

Po zlikwidowaniu szkoły w latach 1978 – 1990 pomieszczenia budynku szkolnego otrzymało Starogardzkie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej na cele Ośrodka Wczasowego "Bukowianka". W 1990 r. UG w Zblewie sprzedał budynek szkoły dr. Zdzisławowi Foryckiemu.

Mały Bukowiec lubił odwiedzać śp. Prezydent III RP Lech Kaczyński oraz jego brat Jarosław. We wsi osiedlił się plastyk malujący pejzaże i portrety pastelami Krzysztof Bagorski.

W latach 70. w celu osuszenia okolicznych łąk z pobliskiego jeziora Ostrowite kanałem odprowadzono wodę do rzeki Wdy. Poziom wody obniżył się o 2 m – przybyło kilkanaście ha żyznych łąk.

W 1988 r. zbudowano wodociągi. Również w tym roku droga do Pazdy (2 km) otrzymała asfaltową nawierzchnię.

W latach 70. zaczęto stawiać pierwsze domki letniskowe nad jeziorem Ostrowite. Dziś, w 2015 r. pozostało 3 gospodarzy. Wieś prawie całkowicie ma charakter turystyczny. W ciągu ostatnich 25 lat powstało mnóstwo domów w zamiarze letniskowych, nadających jednak do całorocznego zamieszkania. Dwie kwatery agroturystyczne "U Sławka" należą do sołtysa Cybulskiego.

Urokliwa uliczka w Wielkim Bukowcu

Dzieje Pazdy. Nazwa pod względem słowotwórczym jest dziwna. Może tkwi w niej ten sam rdzeń, co w słowie paździerze. Może pochodzi od słowa "pasza" (dla bydła).

W 1767 r. miejscowość została przez starostę borzechowskiego, Aleksandra Hilarego Potulickiego, nadana określonemu osadźcy. W 1895 r. liczyła 60 mieszkańców, podczas gdy w 1910 r. - 44. Jeszcze na przełomie XIX i XX w. Przy drodze (dziś przy szosie koło mostu na rzece Czarna Woda) czynna była stara karczma. Legenda utrzymuje, że pamięta ona czasy, kiedy przez rzekę przechodziło się w bród. Lud opowiada, że kiedyś karczmarz miał piękną córkę, którą nogę diabeł w końską zamienił. Karczma (od lat nieczynna) spaliła się w 1966 roku.

Kościół parafialny znajduje się Borzechowie.



Uroczystość odsłonięcia pamiątkowego pomnika w przy moście nad rzeką Wdą


Atrakcje. Dla przebywających tu turystów wartością jest cisza, spokój i okoliczne pejzaże. Jezioro ma niewielką plażę z pomostem. Z Małego Bukowca jest bardzo blisko do najatrakcyjniejszych miejsca Kociewia – do Jeziora Niedackiego z Ośrodkiem Twardy Dół, do Borzechowa z OW Neptun i OW Jubilat oraz do ogrodu dendrologicznego w Wirtach i do rzeki Wdy. Od roku atrakcją dla kajakarzy i turystów jadących autami szosą Borzechowo – Ocypl - Osieczna jest miejsce przy moście na rzece Wdzie, gdzie w 2014 r. postawiono pomnik upamiętniający krótki pobyt wypoczynkowy w tym miejscu Karola Wojtyły podczas spływ kajakowego 20 lipca w 1956 r.

We wsi jest świetlica z dostępem do internetu. Trzy lata tamu (2011) powstało Koło Gospodyń Wiejskich.


Opracowanie: Tadeusz Majewski na podstawie książki Józefa Milewskiego "Dzieje wsi powiatu starogardzkiego", Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie 1968 r., reportażu Eugeniusza Cherka "Czapla siwa już wyginęła" ("Gazeta Kociewska" 29.10.1993 r., nr 43) oraz materiałów własnych


 
wstecz   dalej »
 
Top! Top!